خانه | آرشيو | پست الکترونيک
مدل اعتقاد بهداشتی
 

مدل اعتقاد بهداشتی

Health Belief Model 

sharma فصل اول کتاب

·تعریف سلامتی،آموزش بهداشت،ارتقا سلامت

 ازاوایل دهه 1950 مدل اعتقاد بهداشتي بطور گسترده درچهارچوب مفهومي پژوهش هاي رفتاري سلامت براي توصيف تغيير و تداوم رفتارهاي مرتبط با سلامت بكارگرفته شد.

گودفری هوچبام ،استفن کگلزواروین روزن استاک که درروان شناسی اجتماعی  آموزش دیده بودند و به شدت تحت تأثیر تئوری های کرت لوین درسال 1935قرارداشتند، بنیانگذاران مدل اعتقاد بهداشتی بودند.

چرا برخي از مردم از خدمات بهداشتي استفاده مي کنند و گروهي ديگر استفاده نمي کنند؟

چرا افراد بسیار اندکی دربرنامه های پیشگیری ازبیماریها وتشخیص آنها مشارکت دارند؟

گروهي از روانشناسان براي کمک به توضيح اين مسئله که چرا مردم از خدمات بهداشتي مانند آزمون x-ray قفسه سينه براي غربالگري سل و ايمن سازي بر عليه آبله استفاده نمي‌کنند؟. اين تحقيقات نشان داد که مردم از بيماري مي‌ترسند و درجه ترس يا همان تهديد درک شده مردم را براي انجام اعمال بهداشتي ترغيب مي‌کند

طبق تئوری کرت لوین رفتارهرفرد تحت تاثیردوعامل است:

الف) ارزشی که توسط شخص بر روی یک هدف گذاشته می شود که از تئوری انتظارارزش به گرفته شده است . یعنی وقتی فرد رفتارش را تغییر می دهد که به این نتیجه رسیده باشدکه انجام آن رفتار برای او سودمند باشد

ب) تخمین شخص از احتمال اجرای رفتاری که باعث دست یافتن به هدف موردنظر می شود.

از نظر بیکر و می من فرد رفتاری را انتخاب می کند که :

 1) بیشترین سود را دربرداشته باشد.

2) در جامعه قابل دسترس باشد.

زیربنای  این مدل ، تئوری انتظار ارزش است که درآن رفتارشخص براساس حساسیت و شدت درک شده از مسأله می تواند قابل پیش بینی باشد.

در طراحي مدل، روان شناسان اجتماعي از جمله كرت لوين نقش مهمي داشته اند . اين مدل بر انگيزش  MOTIVATION  ) ) تجربيات گذشته فرد و بطور كلي بر روي تغيير در اعتقادات تمركز دارد . .و بر اين باور است كه تغيير در اعتقادات منجر به تغيير در رفتار ميشود .

 تعيين هدف بستگي به سطح آرزو و خواسته ( (THE LEVEL OF ASPIRATIONدارد.  رفتار بر اساس اين كه مي تواند به هدف مورد نظر ختم شود يا نه ، داراي ارزش مثبت يا منفي ميشود .اين ارزشها در رفتار فرد بسيار مهم خواهند بود .

5 تئوری تصمیم گیری

مي من و بیكر4)195(درتحقیقاتشان متوجه شدند كه مدل اعتقاد بهداشتي از نظر مفهوم شبيه 5 تئوري تصميم گيري است:

1-مدل خطر پذیری اتکینسون درسال1957

2-مدل بکارگیری نرم های ذهنی یاانتزاعی ادواردزدرسال1974

3-مدل تصمیم گیری درشرایط نامشخص یانامعلوم فدرز درسال1957

4-مدل تقویت کنندگی روترزدرسال 1954

5-تئوری عملکردرفتاری تولمان درسال1955

مدل خطرپذیری:

رفتارفرد یک عامل کمک کننده است که بستگی به سه عامل دارد:

الف)انتظار:احتمال پیش بینی فردازنتیجه یک اقدام یاعمل که ممکن است مثبت یامنفی باشد.

ب)مشوق:پاداشی است که فرد به دنبال انجام یک عمل بدست می آورد.

ج)انگیزه:کلیه خصوصیات وویِژگیها یی است که باعث تشویق فردبرای انجام وپیگیری یاعدم انجام مشوق های مثبت ومنفی انجام یک رفتارمی گردد

مدل بکارگیری نرم های ذهنی یاانتزاعی :

مدلی است که قصدوهدف آن اقدام یا عمل فردبراساس ارزش ها ونرم های ذهنی است  که مبنای تصمیم گیری فرد برای انجام آن رفتار،قصد؛نیت وارزش ذهنی است.

مدل تصمیم گیری درشرایط نامشخص :

این مدل دارای سه سازه است:

الف :جذابيت دستيابي : اولویت بندی فرددرپیگیری ودستیابی به یک هدف است.

ب:احتمال موفقيت:شانس و احتمال دستيابي ورسیدن به يك هدف مشخص  رانشان می دهد.

ج: پتانسيل انتخابي: عاملی است که رفتارانجام گرفته رانشان می دهد یاعامل بالقوه انجام یک رفتار

مدل تقویت کنند گی:
قصد وعزمی است که مبنا وپایه ای برای انجام یک رفتارمشخص ومعین است که منجر به outcome مشخص می گردد.عامل تقویت کننده دراینجاازیادگیری هاوتجارب قبلی فردبدست می آید.

مدل تئوری عملکرد رفتاری:
این مدل دارای 6متغییربوده (سه متغییرمثبت ؛ سه تغییرمنفی)که برای انجام هررفتاری لازم اند.
1-نیازفوری به غذا 2-ارزیابی مثبت ازانتظاررسیدن به غذا  3)میزان امیدوانتظاردستیابی به غذا
4-نیازفوری دربرابر کار 5-ارزیابی منفی ازدستیابی به کار4-امیدوانتظارفردنسبت به کار

طبق نظر مي من و بیكر چون اين مدل ها رفتار را بر اساس دو متغير پايه (احتمال ذهني و جذابيت هدف ) پيش بيني ميكنند پس همه اين تئوري ها ، تئوري هاي انتظار ارزش محسوب مي شوند.مدل اعتقاد سلامتي نيز جزء تئوريهاي انتظار-ارزش محسوب ميشود.

این مدل وابسته به آندسته ازتئوریهای روانشناختی است که مبنای تصمیم گیری ما درزندگی اند(این مدل می خواهد عملکرد یااقدام مارادریک شرایط خاص تشریح وتوضیح دهد)بخصوص تصمیم گیری های شخص درباره عوامل ومتغییرهای مرتبط باسلامتی

این مدل، مدلی است که بیشتر در پیشگیری از بیماری بکار گرفته می شود تا کنترل آنها .

این مدل رابطه بین اعتقادات بهداشتی و رفتار بهداشتی را نشان می دهد و براین فرضیه استوار است که رفتار پیشگیری کننده براساس اعتقادات شخص بوده واین اعتقادات شامل موارد زیر است:

1 -آسیب پذیری شخص نسبت به بیماری

2- تأثیر وقوع بیماری در زندگی فرد

3- تأثیر اقدامات بهداشتی در کاهش حساسیت و شدت بیماری.

فرضيه اولیه طراحان این مدل اين بود که رفتار سلامتی مردم تحت تاثير چندعامل قرار می گيرد:

١. ميزان ترس آنها (تهديد درک شده)

٢. کاهش ترس مورد انتظار حاصل از اين رفتار

٣. موانع روان شناختی برای انجام رفتار

Casl and Cobb 1966

کاسل و کوب سه نوع رفتار مرتبط با سلامت را طبقه بندي كردند:

رفتار پيشگيرانه (preventive behavior ) :شامل کلیه اقدامات وفعالیت های است که در جهت پيشگيري از بيماري يا كشف وتشخیص آن در مرحله بدون علامت بيماري توسط شخص انجام می شود.

رفتار ناخوشی یارفتارمرتبط بابیماری(illness behavior) :شامل اعمالي كه توسط شخصي كه بیماربوده یا احساس بيماري ميكند و درگير رفتار هاي ميگردد تا وضعيت سلامت خودش را مشخص نموده و درمان مناسب را بيابد.

رفتار نقش بيمار(sick role behavior ): اعمالي كه توسط افراد بيمار  صورت گرفته جهت  كسب بهبودي .

در ابتدا اين مدل نوع اول رفتار را هدف گيري ميكرد ولي بعد ها براي دو نوع ديگر نيز بكار رفت.

کاربردهای مدل اعتقاد بهداشتی

بکارگیری مدل HBMدرپیشگیری اولیه:

-استفاده از کلاه ایمنی درهنگام دوچرخه سواری                           -استفاده از کاندوم درارتباط جنسی                                                                    -واکسیناسیون برعلیه هپاتیت B                                               - واکسیناسیون برعلیه انفلوانزا                                                       -واکسیناسیون برعلیه سرخک

-پیشگیری ازسرطان پوست و رفتار محافظت کننده از آفتاب      - پیشگیری ازبیماریهای دهان و دندان                 

مطالعات:

 استفاده ازسازه های مدل درمقابله وپیشگیری ازایدز

 برای برنامه های غربالگری سرطان سینه وسرطان گردن رحم

مطالعات مربوط به مرگ ومیرنوزادان وشیرخواران

مطالعات مربوط به بیماری دیابت

بکارگیری مدل دررفتار های جنسی

مدل سازی برای فعالیت های مرتبط باسلامتی وپیشگیری کننده و....

سازه های مدل اعتقاد بهداشتی

تهدید درک شده

تهدید درک شده : دارای این مفهوم است که فرد احساس کند در معرض تهدیدابتلای به یک بیماری قرار گرفته و رفتار پیشگیری کنندهای را اتخاذ نماید . تهدیددرک شده تحت تأثیر دوعامل قرار دارد:

حساسيت درك شده : آيا فرد خود را نسبت به مسئله حساس

می داند؟

شدت درك شده : آيا فرد خود را در معرض تهديد حس مي كند ؟

حساسیت درک شده

                باورذهنی فردنسبت به یک بیماری کسب شده یامشکل؛صدمه وآسیب احتمالی

حساسیت یعنی درک شخص از استعدادش برای ابتلا به بیماری خاص.خطر شخصي و حساسيت فردي يكي از قويترين ادراكات جهت واداشتن افراد به اتخاذ رفتار سلامتي است.منطقي به نظر ميرسد كه ، زمانيكه افراد باور داشته باشند كه در معرض يك بيماري هستند،آنها  با احتمال بيشتري دست به اقداماتي جهت جلوگيري از وقوع ان ميزنند.و برعكس.

روزن استوک:حساسیت درک شده دارای یک جزء شناختی قوی است که عمدتا بستگی به دانش وآگاهی افراددارد(نقش آموزش بهداشت :تشريح احتمال بروز عواقب منفي).

افرادازنظرحساسیت درمقابل یک بیماری یامشکل بهداشتی به سه دسته تقسیم می شوند:

الف)کسانی که بطورکامل مبتلاشدن به یک بیماری یامشکل خاص بهداشتی راکاملا منکر می شوند.

ب)افراد بینابینی:کسانی هستندکه احتمال ابتلا به یک بیماری یامشکل خاص رامی پذیرند اما معتقدند که این حالت برای آنها اتفاق نمی افتد.

ج)کسانی هستند که ازابتلا به بیماری یا مشکل بهداشتی کاملادرهراس بوده ومعتقدند که تمام احتمالات وشرایط ابتلا به آن بیماری ومشکل راداشته وبه آن مبتلا می شوند.

آیا فرد فكر ميكند ممكن است دچار بيماري شود ؟ هر فرد دارای درکی منحصر به فرد از تجربه یک موقعیت می باشد که می تواند در جهت مخالف با سلامت او باشد . حساسیت افراد در درک یک وضعیت یا یک بیماری، متغیر و بسیار متفاوت است.حساسيت افراد نسبت به  يك مشكل داراي طيفي است كه از انكار مطلب شروع شده و به احساس جدي و واقعي بودن ختم ميشود .

درجه جدي بودن مسئله توسط فاكتور هاي زير توسط فرد ارزبابي ميشود :

1-تاثير فيزيكي   2-تاثير رواني    3-تاثير احساسي    4-تاثير اجتماعي

نکته:در ایجاد حساسیت درک شده ،نباید به بروز ترس غیر واقع گرایانه یا بیش ازحد اقدام کرد.

مثال:

خطر ایجاد سرطان ریه برای سیگاریها 6بار بیشتراز غیرسیگاریهاست.

خانمی که قبل از انجام ماموگرافی این باور را دارد که ممکن است به سرطان پستان مبتلا شود.

نوجوانی که قبل از تماس جنسی این باور را دارد که ممکن است به بیماری ایدزمبتلا شود.

شدت درک شده

باورذهنی فردوقتی که خودش رادرمعرض یک بیماری؛مشکل؛صدمه وآسیب می بیند این درک افراداکتسابی بوده که یافرد قبلا آن راتجربه کرده یا به نوعی درگیر آن بوده است .

شدت درك شده در تركيب با حساسيت درك شده تهديد درك شده را ميسازد.اگر تهديد درك شده براي يك بيماري جدي كه خطرات واقعي دارد وجود داشته باشد،احتمال تغيير رفتاردرفردبالا می رود.

شدت درک شده به آن دسته از اعتقادات شخص که به آثار ذهنی یک بیماری یا یک وضعیت توجه دارد و تأثیری که بر امور زندگی او می گذارد، اشاره دارد . این آثارمی تواند از این نقطه نظر که این بیماری چه مشکلا تی را می تواند برای او ایجاد کندمورد توجه قرار گیرند.درک وتصویرذهنی شخص ازبیماری خودش باتوجه به علائم؛نشانه هاومحدودیت هایی که بدنبال دارد؛باعث تغییرات موقت یادائمی درشرایط زندگی ارتباطات عاطفی؛خانوادگی؛شغلی وحتی روابط اجتماعی فردبادیگران تاثیر می گذارد.

درک شخص نسبت به شدت بیماری که ممکن است نتایج جسمی و روحی داشته باشد.احساس و باور انتزاعي فرد در مورد شدت و وسعت آسيبي دارد كه مي تواند در نتيجه ابتلا به بيماري ، عدم درمان بيماري و  يا وضعيت زيانبار حاصل از يك رفتار خاص پديد آيد. نتايج پزشكي و باليني(مرگ ،ناتواني ، درد) ، نتايج اجتماعي (تاثير بر كار ، زندگي و ارتباطات)ا

اين ادراك از شخصي به شخص ديگر متفاوت است. شدت درك شده نيز داراي يك جزء شناختي قوي وابسته به دانش  وآگاهی فرد مي باشد(روزن استوک1974).

فرد بعد از بررسي و دروني كردن اطلاعاتي چون ميزان درد ناشي از بيماري ، ميزان مرگ و مير  ناشي از آن ، نتايج اجتماعي بيماري ( تاثير روي كار ، اثر روي زندگي خانوادگي ، ارتباطات اجتماعي ) در نهايت تصويري از شدت بيماري براي خود ايجاد مي كند . با توجه به این ارزیابی، فرد جدی بودن بیماری را درک می نماید و این درک، منجربه این میگردد تا او اقدام به پذیرش رفتار پیشگیری کننده نماید.

 نقش آموزش بهداشت دراین سازه : تشريح عواقب جدي منفي

منافع درک شده

باورفردازمنافع وسودمندی حاصل ازاتخاذ رفتارهای مناسب ودرست درمقابل بیماری؛صدمه وآسیب که بیشترین سود رابرای وی داشته باشد.

اعتماد به مزاياي روش هاي پيشنهادي جهت كاهش خطر يا وخامت بيماري.افراد زماني رفتار سالم تر را اتخاذ مي كنند كه عقيده داشته باشند رفتار جديد شانس پيشرفت بيماري را كاهش دهد.

متخصصین آموزش بهداشت بایستی به مردم آموزش لازم ودرست رادرمقابل یک بیماری ؛صدمه وآسیب بدهند .

نقش آموزش بهداشت دراین سازه : برجسته سازي مزايا و منافع حاصل از آن عمل مي باشد.

مثال: آموزش مراقبت از پا به بیماران دیابتی که اثرات سودمندی برای خودفرد جهت پیشگیری از زخم  پای دیابتی داشته که درفرد احساس خوبی نسبت به توانایی هایش که توانسته روی سلامتی اش کنترل داشته باشد ایجاد می کند.

درتسهیل استفاده از سازه منافع درک شده آموزشگران بهداشت باید:

vمشخص نمودن دقیق رفتاری که می بایست انجام شود(مثلا شخص باید هرروزپای خود را معاینه کند(پای دیابتی)).
vمشخص نمودن منافع مثبت حاصل از رفتارخاص(انجام خودآزمایی به کشف زودرس سرطان و درمان موثر کمک می کند.)

من آزمایش تشخیص ایدز را انجام می دهم چون انجام آن بدون هزینه است.

موافق□                بی نظر□                مخالف□

من خودآزمایی سینه را انجام میدهم چون موجب تشخیص و درمان بموقع سرطان سینه میشود.

موافق□                بی نظر□                مخالف□

موانع درک شده

اعتقاد مربوط به هزینه های متصورپیگیری یک رفتارجدید

اعتقاد شخص به این مسئله که یک رفتار جدید در کاهش حساسیت و شدت بیماری موثراست اما ممکن است تصور کند که انجام آن رفتار ،پر هزینه،دشوار،ناخوشایند،دردناک یا آشفته کننده باشد.

جنبه های منفی که بطوربالقوه درانجام رفتارسلامتی خاصی وجود دارد یا بعبارتی موانع درک شده توسط فرد، ممکن است به عنوان موانعی جهت انجام يک رفتار عمل کنند.

زمانی که فرد اثربخشی مورد انتظاريک رفتاررا درمقابل نکات منفی آن رفتارنظيرگرانی، خطرناکی (داشتن عوارض جانبی نامطلوب یا عوارض ناشناخته)، ناخوشی های آن رفتار ( نظير احساس درد ، مشکل بودن انجام عمل و ناراحت کننده بودن آن )، صرف وقت وغیره ارزیابی می کند ، بطور ناخودآگاه درذهن خود يک تجزيه و تحليل هزينه – اثر بخشی انجام می دهد.

آموزشگران بهداشت برای تعدیل موانع باید:

•اطمینان بخشی در مورد اینکه رفتار انجام شده توسط آنها هزینه اندکی بدنبال خواهد داشت.(مثلا بیان این مطلب که BSE فقط 15 دقیقه از وقت شما رامی گیرد).

•تصحیح سوء ادراکها.(مثلا تصحیح این سوء ادراک که تست پاپ اسمیر یک روش تهاجمی نیست).
•تامین مشوقهایی برای درگیری فرد در رفتار(مثلا انجام آزمایش کلسترول رایگان،ممکن است موجب افزایش شمار آزمایش دهندگان گردد).

بنابراین ترکيب حساسیت و شدت درک شده انگيزه و نیرویی جهت انجام يک رفتار فراهم می کند و درک منافع بيشتردر مقابل موانع کمتر راه بهتری را برای انجام رفتار در پيش روی  فرد قرار می دهد.

من خودآزمایی سینه را انجام نمی دهم چون می ترسم سرطان سینه داشته باشم.

من آزمایش تشخیص ایدز را انجام نمی دهم چون اگر دوستانم متوجه آلودگی من شوند مرا طرد می کنند.

راهنماهای عمل

درهنگام شکل گيری اولیه الگوی باورسلامتی ، مفهوم راهنمای عمل که در واقع جرقه ای برای شروع رفتارمی باشد مورد بحث قرارگرفت. برای مثال هوچبام در سال1985اين مسئله رامطرح نمود که آمادگی بری انجام رفتار،که از طريق حساسیت درک شده و منافع درک شده ايجاد می شود  بطور بالقوه از طريق عوامل ديگری نظير عوامل محيطی، فردی و يا رسا نه ای تحریک می شود.

نیروی تسریع کننده ای که موجب احساس نیاز فرد به انجام عملی می گردد.

راهنماها ممکن است داخلی یا خارجی باشند.

محرکهای داخلی :که در داخل ارگانیزم فرد می باشند و سبب انجام عملی از طرف فرد میشوند.مثل سردرد،تب و..

محرکهای خارجی: که از خارج بر فرد اثر گذاشته و سبب انجام عملی از طرف فرد میشوند.مثل وسایل ارتباط جمعی،ارتباطات بین فردی

برای تعدیل راهنمای درک شده آموزشگران بهداشت باید:

تاکید بر یک سیستم یادآوری کننده برای درگیر شدن فرد در رفتارها(مثلا ارسال یک کارت پستال یادآور یا تماس تلفنی)

 

خودکارآمدی

این مفهوم در سال 1988 بوسیله بندورا ایجاد شد و به پیشنهاد روزنستاک و همکاران به مدلHBM  اضافه شد.

باندورا خودکارآمدی را قضاوت فرد در مورد تواناییهایش در مورد انجام یک عمل مشخص میداند .

باندورا و آدامزخودکارآمدی را مهمترین پیش شرط تغییر رفتار میدانند.

عوامل موثر در ایجاد خودکارآمدی:

شکستن رفتار پیچیده به مراحل و وظایف کوچکتر وقابل انجام: موجب میشود موفقیتهای کوچک بسیاری در طی فرایند یادگیری تجربه شود.

تکرار کار، رفتار یا مهارت

توجه،تشویق و تحسین برای انجام وظیفه

کاهش استرس مربوط به انجام یک رفتار جدید(مثلا دوش گرفتن قبل از خودآزمایی)

داشتن الگوی نقش برای نمایش رفتار(مثلا داشتن یک فیلم ویدیویی که مخاطبین بتوانند انجام رفتارهای مشابه را ببیند- فردی که مبتلا به زخم پای دیابتی می باشد در جلسه آموزشی بیاوریم)

تاثیرخودکارآمدی بر رفتار:

لذت از فعالیت:مردم بطور معمول فعالیتهای را که احساس می کنند میتوانند با موفقیت انجام دهند انتخاب می کنند.

تلاش و ممارست:مردم بیشترین تلاش را برای رسیدن به رفتار با نتیجه سودمند انجام میدهند.

آموزش و موفقیت:فراگیران با خودکارآمدی بالا تمایل به بهتر شدن و رسیدن به موفقیتهای بیشتری دارند.

اگر به اندازه کافی تلاش کنم میتوانم اکثر مشکلات را حل کنم.

الف- اصلا صحیح نیست.□        ب- کمی صحیح است. □    

ج- تاحدی صحیح است. □         د- کاملا صحیح است. □

در برخورد با مشکلات می توانم خونسردی وآرامش خود را حفظ کنم چون به توانایی درونی خود اعتماد دارم.

الف- اصلا صحیح نیست.□        ب- کمی صحیح است. □    

ج- تاحدی صحیح است. □         د- کاملا صحیح است. □

متغیرهای دیگر

متغیرهای گوناگونی نظير متغیرهای جمعيت شناسی(سن،جنس،سواد و...) متغیرهای روانشناختی اجتماعی (شخصیت و فشارهمسالان) و متغیرهای ساختاری(آگاهی درباره بیماری یا آن وضعیت) برروی درک افراد موثرهستند و بنابراین بطور غیرمستقیم بررفتارسلامتی اثرمی گذارند که دراين ميان عوامل اجتماعی نقش بسزايي را دارند، بالاخص اين باور که تحصیلات باعث افزايش درک افراد در مورد حساسیت ،شدت ،موانع و منافع يک رفتارمی گردد.

مثال:فردی که میخواهد تصمیمی آگاهانه درباره  روشهای پیشگیری  از بارداری بگیرد،مذهب و آداب ورسوم خانواده نقش مهمی در تصمیم گیری او دارند.

عامل مهم دیگر دانش و آگاهی لازم درباره روشهای پیشگیری از بارداری است.

سازه هاي مدل اعتقاد بهداشتی
در مطالعات انجام شده

• در افراد با سطح سواد بالا: منافع درک شده

• در افراد با سطح سواد پايين يا بيسوادان: راهنماها براي عملCues to Action

• در ۵٠ درصد افراد با سطح سواد بالا يا پايين: تهديد درک شده

. در موقعيت هايي که ميزان تهديد درک شده ز ياد است، تاثير راهنما برای عمل Cues to Action بیشتر خواهد بود .

. وقتي منافع درک شده بالا باشند، يا موانع درک شده پايين باشند،نيازي نيست که تهد يد درک شده بالا باشد.

. وقتي تهد يد درک شده بالاست، در مقايسه با وقتي که تهد يد درک شده پايين باشد، منافع و موانع درک شده پيشگو يي کننده اي قوي تري خواهند بود.

. براي حضور خود کارآمدي در احتمال بروز يک رفتار نياز به کسب مهارت هاي خاصي است.

. حساسيت درک شده در يک وضعيت بالا ي شدت درک شده مي تواند نقش قوي در پيشگويي يک رفتار داشته باشد.

-

مطالعات نشان داده اند که موانع درک شده تنها پیشگویی کننده قوی رفتاربودند ،اگرچه هردو عامل حساسیت درک شده و منافع درک شده مهم هستند ولی حساسیت درک شده برای رفتار پیشگیری کننده سلامتی نسبت به رفتاربیماری ، پیش گویی کننده قوی تری بود. به همين ترتيب اين مطالعات نشان دادند که شدت درک شده کمترین قدرت را در پیش گویی رفتارسلامتی دارد ولی این بعد ارتباط قوی با رفتار بیماری داشت

محدودیت های مدل

برای تغییر رفتار طولانی مدت مناسب به نظر نمی رسد.

عوامل دیگری غیر از باورهای بهداشتی (نظیر عوامل فرهنگی،وضعیت اقتصادی اجتماعی و تجارب قبلی)نیز در شکل دهی رفتار موثرند و این عوامل در مدل در نظر گرفته نشده اند.

قدرت پیش بینی کنندگی HBM نسبت به تئوریهای عمل منطقی و رفتاربرنامه ریزی شده و مدل پرسید-پروسید کمتر است ،این مسئله باردیگرنیازHBMرا برای گسترش عوامل پیش بینی کننده آن مورد تاکید قرار داد.البته این امر تا حدودی با افزودن سازه خودکارآمدی محقق گردید.

عده ای معتقدند این مدل بیشتر در مورد جمع آوری متغیرهای فردی رفتارعمل می کند ، اما فقط این مسائل منجر به رفتار نمی شود.

تهدید درک شده سازه ای است که ارتباط زیادی باانجام رفتار دارد و عملکرد آن ناشی از شدت و حساسیت درک شده است. اما ارتباط بین خطر و شدت در تشکیل تهدیددرک شده ، همیشه روشن نیست .

این الگو براساس الگوی شناختی پایه گذاری شده است ودرآن جزهیجانی رفتاردرنظرگرفته نشده است .

وایت،ترس رابه عنوان یک جزء ضروری رفتاردرنظرگرفته و Champion  و همکاران الگورا بااضافه نمودن ترس به آن  برای پیشگویی رفتارماموگرافی ، آزمون نمودند و رابطه ای را بین سازه های این الگو وترس یافتند، بدین ترتیب که ترس همراه با موانع، رفتارواقعی راپیش بینی نمود

 

مطالعه سیامک محبی و همکاران

Evaluating the Health Belief Model:A critical review of studies predicting mammographic and pap screening

Emily E Tanner-Smith  and Tony N Brown

بررسی جداگانه مطالعات مربوط به غربالگری ماموگرافی و

    پاپ اسمیر

* در مجموع مطالعات ،سازه های منافع و موانع درک شده قوی  ترین و سازه های تهدید درک شده(حساسیت و شدت درک شده) ضعیفترین

   


|+| نوشته شده توسط Public Health در و ساعت  | 
Powered By Blogfa - Designing & Supporting Tools By WebGozar